O'zbekistonda elektron shartnoma: EHA orqali qanday tuziladi
Skaner ≠ elektron shartnoma
Eng ko'p uchraydigan chalkashlik. Qog'ozni imzoladingiz, skanerladingiz, Telegram'ga yubordingiz — bu elektron hujjat emas, balki qog'oz hujjatning tasviri. Yuridik kuch qog'ozdagi asl nusxada qoladi va nizo chiqsa aynan u kerak bo'ladi.
Elektron shartnoma — bu EHA operatori orqali ikkala tomonning ERIsi bilan imzolangan fayl. Imzo ham mualliflikni, ham imzolangandan keyin matn o'zgarmaganini tasdiqlaydi. Qog'ozdagi asl nusxa umuman kerak emas.
Bu qanday sodir bo'ladi
- Bir tomon operator tizimida (Didox, Faktura.uz) shartnoma yaratadi va kontragentni STIR bo'yicha ko'rsatadi.
- O'z ERI'si bilan imzolaydi.
- Hujjat ikkinchi tomonga ketadi.
- Ikkinchi tomon uni o'zida ko'radi, o'qiydi va o'z ERI'si bilan imzolaydi — yoki sababini ko'rsatib rad etadi.
- Ikkala tomon imzolagandan keyin shartnoma tuzilgan hisoblanadi.
Asosiy jihat: bitta imzoli shartnoma — shartnoma emas. Kontragent o'z tomonidan imzolamaguncha, hujjat «yuborilgan» holatida bo'ladi, «tuzilgan» emas.
Ikkala tomonga nima kerak
| Talab | |
|---|---|
| Ro'yxatdan o'tish | EHA operatorida, STIR bo'yicha |
| Imzo | amaldagi E-IMZO kaliti |
| Bitta operator | maqsadga muvofiq; bitta operator ichidagi almashinuv osonroq |
Agar kontragent EHA'ga ulanmagan bo'lsa, u bilan elektron shartnoma tuzib bo'lmaydi — yo ulanishini kutish, yo qog'oz bo'yicha ishlash kerak.
Didox'dagi hujjat turlari
Shartnoma — elektron imzolash mumkin bo'lgan yagona hujjat emas. Tizimda raqamli turlar ishlatiladi:
| Kod | Hujjat |
|---|---|
| 005 | Bajarilgan ishlar dalolatnomasi |
| 006 | Ishonchnoma |
| 007 | Shartnoma |
| 041 | Yuk xati (TTN) |
| 052 | Solishtirish dalolatnomasi |
| 054 | Qabul-topshirish dalolatnomasi |
| 075 | Bayonnoma |
Kodlarni yodlash shart emas — ularni tizim qo'yadi. Lekin muammolarni tahlil qilishda tur raqami xato xabarlarida uchraydi, va nima haqida ketayotganini tushunish foydali.
Tez-tez uchraydigan muammolar
- Kontragent shartnomani «ko'rmayapti». Ko'pincha u o'sha operatorda ro'yxatdan o'tmagan yoki STIR noto'g'ri ko'rsatilgan.
- Shartnoma imzolanmagan holda turibdi. Ikkinchi tomon imzolamagan — eslatish kerak. Hujjat tuzilmagan.
- ERI sertifikati muddati tugagan. Imzo o'tmaydi; kalitni qayta chiqarish kerak.
- Imzolangandan keyin matnni o'zgartirish kerak. Mumkin emas — imzo haqiqiy emas bo'lib qoladi. Qo'shimcha kelishuv rasmiylashtiriladi.
Qisqacha
- Qog'oz shartnomaning skaneri — elektron hujjat emas.
- Elektron shartnoma EHA operatori orqali ikkala tomonning ERI'si bilan imzolanadi.
- Yuridik kuchi muhrli qog'ozdagiga teng.
- Bitta imzo = shartnoma tuzilmagan.
- Imzolangan matnni o'zgartirib bo'lmaydi, faqat qo'shimcha kelishuv bilan.
Hujjatni ovoz bilan, 1C va kompyutersiz — to'g'ridan-to'g'ri Telegram'da.
iHisobchi'ni ochish