IKPU: bu nima, kodni qanday tanlash va nima uchun jarima soladilar

Yangilangan: 2026-07-31 · 5 daqiqa

IKPU nima

IKPU — tovar (ish, xizmat) identifikatsiya kodi. Bu 17 raqam bo'lib, sizning ichki katalogingiz emas, davlat klassifikatori atamalarida aynan nima sotganingizni bir ma'noda aniqlaydi.

Kod elektron hisob-fakturaning har bir pozitsiyasida ko'rsatiladi. Davlat u orqali tovar oqimlarini ko'radi: nima ishlab chiqarilgan, nima olib kelingan, nima sotilgan va bu qanday QQS stavkasi bilan soliqqa tortilishi kerak.

Rasmiy reyestr — Tasnif (tasnif.soliq.uz). Bu yagona haqiqat manbai. Boshqa birovning hisob-fakturasidan, yetkazib beruvchining ma'lumotnomasidan topilgan yoki «ma'no bo'yicha» aytilgan kod manba hisoblanmaydi.

Kod qanday tuzilgan

17 raqam — bu ierarxiya: yirik guruhdan aniq pozitsiyagacha. Birinchi razryadlar tovar sinfini belgilaydi, keyingilari turi va kichik turigacha toraytiradi.

Amaliy natija: o'xshash kod — bu noto'g'ri kod. Oxirgi razryadlari bilan farq qiluvchi ikki kod turli QQS stavkasi va turli markalash qoidalariga ega tovarlarga tegishli bo'lishi mumkin. Bu yerda «deyarli to'g'ri keldi» ishlamaydi.

Kodni qanday to'g'ri tanlash

1. tasnif.soliq.uz reyestrini ochish.
2. O'z praysingizdagi nom bo'yicha emas, tovarning mohiyati bo'yicha qidirish. «Samsung 55 QLED televizori» reyestrda topilmaydi — «televizor» deb qidirish kerak.
3. Ierarxiya bo'yicha eng aniq mos pozitsiyagacha tushish.
4. Reyestrdagi nomlanishni haqiqatda sotilayotgan narsa bilan solishtirish.
5. Kodni Tasnif'dagi nomlanishi bilan birga olish — hisob-fakturada ular bir-biriga mos bo'lishi shart.

Oxirgi band — muammolarning yarmi manbai. Agar kod Tasnif'dan olingan bo'lsa-yu, nomlanish o'zingizniki yozilgan bo'lsa («Samsung TV, 55 dyuym»), kod va nomenklatura o'rtasida tafovut yuzaga keladi. Tekshiruvda da'vo aynan shu tafovutga quriladi.

Nima uchun jarima soladilar

2023 yil 1 martdan elektron hisob-fakturada sotib olingan yoki realizatsiya qilingan tovar va xizmatlar nomenklaturasiga yoxud faoliyat turiga mos kelmaydigan IKPU kodlarini aks ettirish O'zbekiston Soliq kodeksining 223-moddasi bo'yicha javobgarlikka olib keladi.

223-modda soliq bazasini yashirish yoki kamaytirishga tegishli. Mantiq oddiy: noto'g'ri kod noto'g'ri QQS stavkasini, ya'ni soliqning to'liq to'lanmasligini anglatishi mumkin. Tekshiruvchiga qasdni isbotlash shart emas, tafovutning o'zi yetarli.

Alohida tushunish kerak: EHA operatori IKPU to'g'riligini mohiyatan tekshirmaydi. Noto'g'ri kodli hujjat o'tadi, imzolanadi va kontragent tomonidan qabul qilinadi. Muammo keyinroq, kameral tekshiruvda ochiladi — tuzatish qimmatga tushadigan paytda.

Odatiy xatolar

Bu qanday avtomatlashtiriladi

IKPU'ni qo'lda tanlash — reyestrni ochish, pozitsiyani topish, nomlanishni solishtirish, 17 raqamni ko'chirish. Bitta pozitsiyaga daqiqalar, yigirma qatorli yuk xatiga yarim soat, va har bir qatorda xato qilish mumkin.

iHisobchi kodlarni avtomatik tanlaydi: tovar tavsifi bo'yicha Tasnif davlat reyestriga so'rov quriladi va hujjatga kod reyestrdagi rasmiy nomlanishi bilan birga qo'yiladi — aynan jarima soladigan tafovut yuzaga kelmasligi uchun. Tanlash aniqligi 95% dan yuqori, imzolashdan oldin barcha maydonlar ko'rinadi va tahrirlanadi.

Qisqacha

• IKPU — Tasnif reyestridan 17 raqam, ESF'ning har bir pozitsiyasida majburiy.
• Yagona manba — tasnif.soliq.uz. Yetkazib beruvchining praysi ham, xotira ham emas.
• Hisob-fakturadagi nomlanish kodga mos bo'lishi shart.
• 2023 yil 1 martdan kodning nomenklaturaga mos kelmasligi — 223-modda bo'yicha jarima uchun asos.
• Operator kodning to'g'riligini tekshirmaydi: hujjat o'tadi, muammo tekshiruvda ochiladi.